درمان IVF چگونه عمل می‌کند؟ روند آن چگونه است؟

چگونگی عملکرد IVF چگونه است؟ درمان IVF چقدر طول می‌کشد؟ تزریق‌ها از چه زمانی شروع می‌شوند؟ آیا برداشت تخمک دردناک است؟ انتقال جنین چگونه انجام می‌شود؟ نرخ موفقیت IVF چقدر است؟

لقاح آزمایشگاهی (IVF) چیست؟

لقاح آزمایشگاهی (IVF) روشی است که در آن گامت‌های (سلول‌های تولیدمثلی) جمع‌آوری‌شده از زن و مرد در آزمایشگاه با هم ترکیب می‌شوند تا لقاح رخ دهد و سپس جنین حاصل به رحم منتقل می‌شود. لقاح می‌تواند با روش IVF مرسوم انجام شود، یا – در صورت لزوم به دلیل عواملی مانند تعداد یا تحرک اسپرم – از طریق روش ICSI (تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم)، که در آن یک اسپرم به داخل تخمک تزریق می‌شود، صورت گیرد. درمان IVF صرفاً به «استخراج تخمک و انتقال جنین» محدود نمی‌شود. این فرآیند شامل مراحل متعددی است که بر موفقیت آن تأثیر می‌گذارند و برنامه درمانی ممکن است از زوجی به زوج دیگر متفاوت باشد.

IVF برای چه کسانی مناسب است؟

درمان IVF ممکن است بسته به علت ناباروری و شرایط فردی زوجین، در موقعیت‌های مختلفی توصیه شود. علل اصلی عبارتند از:

• لوله فالوپ مسدود یا آسیب‌دیده
• مشکلات مربوط به تعداد، تحرک یا مورفولوژی اسپرم
• مشکلات تخمک‌گذاری
• ذخیره تخمک کاهش‌یافته
• آندومتریوز
• سن بالای مادر
• نازایی نامشخص
• درمان‌های ناموفق قبلی (لقاح مصنوعی و غیره)
• زوج‌هایی که در معرض اختلالات ژنتیکی هستند
• به‌عنوان بخشی از درمان با هدف دادن خواهر یا برادر به کودکی که از قبل به این بیماری مبتلا شده است
• دلایل دیگر

ممکن است در نظر گرفته شود. در برخی موارد، IVF ممکن است اولین انتخاب نباشد. رویکرد مناسب‌تر پس از ارزیابی مشترک سن، مدت زمان ناباروری، ذخایر تخمدان، پارامترهای اسپرم و درمان‌های قبلی تعیین می‌شود.

درمان IVF چه زمانی باید آغاز شود؟

ضروری نیست که همه زوج‌ها به یک دوره انتظار پایبند باشند. به طور کلی، برای زنانی که زیر ۳۵ سال سن دارند، در صورتی که پس از ۱۲ ماه رابطه جنسی منظم و بدون محافظ بارداری حاصل نشده باشد، انجام ارزیابی ناباروری توصیه می‌شود. برای زنان ۳۵ ساله و بالاتر، مهم است که ارزیابی را زودتر آغاز کنند و به طور خاص، بلافاصله پس از رسیدن به سن ۴۰ سالگی با پزشک مشورت کنند. با این حال، در مواردی مانند بی‌نظمی قاعدگی، مشکلات شناخته‌شده در لوله‌های فالوپ، عوامل مردانه جدی، آندومتریوز یا سابقه درمان ناباروری، همیشه لازم نیست قبل از شروع ارزیابی یک سال صبر کرد. در این موارد، انجام آزمایش‌های متناسب با هر فرد از اهمیت حیاتی برخوردار است.

چه آزمایش‌هایی قبل از درمان IVF انجام می‌شوند؟

قبل از شروع درمان، هدف صرفاً «انجام لقاح آزمایشگاهی» نیست، بلکه ارزیابی وضعیت فعلی زوج به دقیق‌ترین شکل ممکن نیز هست. برای خانم:

• معاینه زنان و سونوگرافی
• تعیین سطح AMH و ذخیره‌ی تخمک
• آزمایش‌های هورمونی لازم و معاینات روتین پیش از بارداری
• ارزیابی رحم و آندومتر
• در صورت لزوم، بررسی لوله‌های فالوپ (هیستروسالپنگوگرافی و غیره)
• ممکن است بررسی‌های تکمیلی نیز انجام شود

ممکن است انجام شود. برای مردان، آزمایش منی (اسپرم) آزمایش پایه‌ای است. برای برخی بیماران، بررسی‌های دقیق‌تری، مانند ارزیابی شکست DNA اسپرم، نیز ممکن است مد نظر قرار گیرد. ضروری نیست که همه این آزمایش‌ها به طور سیستماتیک برای هر زوج انجام شود. انتخاب آزمایش‌های لازم به سابقه پزشکی شخصی زوجین و یافته‌های بالینی بستگی دارد.

درمان IVF شامل چه مراحلی است؟

درمان IVF معمولاً شامل چندین مرحلهٔ پایه‌ای است.

۱. تحریک تخمدان

هدف از این دارو، ترویج رشد چندین فولیکول در طول یک چرخه است. در این مدت، رشد فولیکول‌ها با سونوگرافی و در صورت لزوم از طریق آزمایش خون نظارت می‌شود. دوز دارو برای همه بیماران یکسان نیست. این دوز با در نظر گرفتن سن بیمار، سطح AMH، تعداد فولیکول‌های آنترویک، پاسخ به درمان‌های قبلی، وزن/BMI و عوامل دیگر تعیین می‌شود.

۲. برداشت تخمک

هنگامی که فولیکول‌ها به اندازه مناسب رسیدند، داروی نهایی برای القای بلوغ تخمک تجویز می‌شود. در زمان توافق‌شده، برداشت تخمک که به آن OPU (برداشت تخمک) نیز گفته می‌شود، انجام می‌شود. این عمل معمولاً تحت بیهوشی کوتاه‌مدت انجام می‌شود و بدون درد است. همچنین پس از عمل، مسکن تجویز می‌شود.

۳. لقاح و رشد جنین

تخمک‌های برداشته‌شده در آزمایشگاه با اسپرم ترکیب می‌شوند. در موارد مناسب، از لقاح آزمایشگاهی (IVF) معمولی استفاده می‌شود؛ اگر ویژگی‌های اسپرم یا نتایج درمان‌های قبلی ایجاب کند، ممکن است از ICSI (تزریق اسپرم به داخل سیتوپلاسم تخمک) استفاده شود. تخمک‌های بارور شده در آزمایشگاه تحت نظارت قرار می‌گیرند تا روند رشد جنین مشاهده شود. برای بیمارانی که این کار برایشان برنامه‌ریزی شده است، PGT (بیوپسی جنین) در این مراحل انجام می‌شود.

۴. انتقال جنین

جنینی که رشد رضایت‌بخشی داشته باشد، با استفاده از یک کاتتر نازک به داخل رحم منتقل می‌شود. انتقال جنین معمولاً یک عمل کوتاه است که برای اکثر بیماران به بیهوشی نیاز ندارد. تاریخ انتقال ممکن است بر اساس پیشرفت جنین‌ها، تعداد آن‌ها، شرایط داخل رحمی و وضعیت بالینی بیمار تعیین شود.

۵. آزمایش بارداری

پس از انتقال جنین، آزمایش خون β-hCG در زمان مناسب (به طور متوسط پس از ۱۰ تا ۱۵ روز) انجام می‌شود. از آنجایی که آزمایش زودهنگام می‌تواند نتایج گمراه‌کننده‌ای داشته باشد، باید تا زمان توصیه‌شده توسط پزشک خود برای انجام آزمایش بارداری صبر کنید. باید آزمایش خون انجام شود، نه آزمایش ادرار.

درمان IVF چقدر طول می‌کشد؟

مدت زمان درمان ممکن است بسته به پروتکل مورد استفاده متفاوت باشد. تحریک تخمدان برای اکثر بیماران حدود ۸ تا ۱۲ روز طول می‌کشد. پس از برداشت تخمک، در صورتی که انتقال جنین تازه برنامه‌ریزی شده باشد، انتقال جنین می‌تواند در روزهای بعد انجام شود. با این حال، برای برخی از بیماران، جنین‌ها منجمد می‌شوند تا در چرخه‌ای بعدی منتقل شوند. به همین دلیل، بیان یک مدت زمان واحد و جهانی که برای همه صدق کند، مانند: «درمان IVF دقیقاً فلان تعداد روز طول می‌کشد» دقیق نیست.

نرخ موفقیت IVF چقدر است؟

نرخ موفقیت IVF را نمی‌توان تنها با یک عدد بیان کرد. سن زن یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر موفقیت است. علاوه بر این، ذخیره‌ی تخمک و کیفیت تخمک‌ها، ویژگی‌های اسپرم، کیفیت جنین‌ها، پروفایل کروموزومی جنین، شرایط داخل رحم و نتایج درمان‌های قبلی همگی نقش مهمی ایفا می‌کنند. به همین دلیل، هنگام ارزیابی نتایج یک مرکز یا یک بیمار، باید نه تنها «نرخ بارداری» بلکه در صورت امکان، نرخ تولد زنده و ویژگی‌های گروه بیماران را نیز در نظر گرفت.

آیا روش‌های تکمیلی به عنوان بخشی از درمان IVF لازم هستند؟

در سال‌های اخیر، «اقدامات تکمیلی» مختلفی در درمان IVF ادغام شده‌اند. این موارد شامل محیط‌های انتقال جنین، انتخاب اسپرم با استفاده از ریزتراشه، آزمایش‌های شکنندگی DNA اسپرم، PGT، آزمایش‌های آندومتر، PRP و درمان‌های همراه مختلف است. با این حال، جدید یا پیشرفته بودن یک تکنیک به این معنا نیست که برای هر بیمار ضروری است. توصیه می‌شود که اعتبار شواهد علمی، ویژگی‌های فردی بیمار و مزایای مورد انتظار درمان را به طور مشترک ارزیابی کنید. افزایش تعداد رویه‌ها به طور خودکار نرخ موفقیت بالاتری را تضمین نمی‌کند.

در طول درمان IVF چه نکاتی را باید در نظر داشته باشید؟

در طول درمان، مهم است که داروها را طبق توصیه پزشک خود مصرف کنید، به موقع در قرارهای پیگیری حاضر شوید و مهم‌تر از همه، بدون مشورت با پزشک خود دوز داروها را تغییر ندهید. علاوه بر این، تمام اطلاعاتی که در اینترنت یا شبکه‌های اجتماعی یافت می‌شود لزوماً از نظر علمی معتبر نیست. درمان IVF می‌تواند هم از نظر عاطفی و هم از نظر جسمی فشار قابل توجهی باشد. بنابراین ضروری است که به زوج اطلاعات واضح و واقع‌بینانه‌ای در مورد این فرآیند داده شود؛ این بخش حیاتی درمان است. درمان IVF نه تنها یک فرآیند فیزیکی، بلکه یک فرآیند عاطفی نیز هست. ما به عنوان تیم UMAY IVF، می‌خواهیم توجه شما را به جنبه مهم دیگری در طول این فرآیند جلب کنیم: «نگرش مثبت و سبک زندگی بدون استرس بهترین متحدان درمان هستند.» مدیتیشن، پیاده‌روی آرام و منظم، و حمایت روانی می‌توانند این مسیر را بسیار آرام‌تر کنند.

رویکرد ما به IVF در مرکز UMAY IVF

در مرکز IVF اوما، ما درمان IVF را صرفاً مجموعه‌ای از فرآیندهای آزمایشگاهی نمی‌دانیم. سن، ذخیره‌ی تخمک، پارامترهای اسپرم، علت ناباروری، درمان‌های قبلی و روند رشد جنین در هر زوج متفاوت است. به همین دلیل، ما معتقدیم که برنامه‌ی درمانی باید متناسب با هر فرد تنظیم شود. هدف ما این نیست که هر تکنیک ممکن را در درمان بگنجانیم، بلکه تدوین یک برنامه درمانی متناسب با نیازهای فردی، بر اساس شواهد علمی و توضیح آن به بیمار به گونه‌ای است که برایش قابل درک باشد. در تمام طول فرآیند IVF، ما اطمینان حاصل می‌کنیم که بیماران ما نه تنها به نتیجه درمان، بلکه به کل فرآیند با اطمینان نزدیک شوند.