آنالیز منی چیست؟ غلظت اسپرم، تحرک و مورفولوژی آن باید چگونه باشد؟

برای زوج‌هایی که قصد بارداری دارند، معاینات نباید محدود به زن باشد. برای زوج‌هایی که می‌خواهند صاحب فرزند شوند، دنبال کردن مراحل مناسب در طول دوره درمان مهم‌ترین قاعده برای استفاده بهینه از زمان است. اگرچه در ابتدا ناباروری معمولاً با سلامت زن مرتبط دانسته می‌شود، اما حدود ۵۰ درصد موارد ناباروری به عامل مردانه نسبت داده می‌شود. بنابراین، انجام آزمایش منی به‌عنوان اولین گام رویکردی معقول است. تحلیل منی یکی از آزمایش‌های اساسی برای ارزیابی باروری مردان است. تحلیل منی یک آزمایش آزمایشگاهی پایه است که در آن حجم منی (نمونه‌ی منی)، تعداد اسپرم، تحرک اسپرم و ویژگی‌های مورفولوژیکی اسپرم ارزیابی می‌شود.

چرا آنالیز منی مهم است؟

• نتایج سریعی ارائه می‌دهد: در حالی که تشخیص ناباروری در زنان می‌تواند فرآیندی طولانی و شامل چندین مرحله باشد، یک آزمایش منی با تنها یک آزمایش، اطلاعات بسیار دقیقی در مورد باروری مردان ارائه می‌دهد.
• راهبرد درمانی را تعیین می‌کند: بر اساس نتایج، می‌توانیم روش درمانی مناسب برای زوج را تعیین کنیم، چه تلقیح داخل رحمی (IUI)، لقاح آزمایشگاهی (IVF) یا تزریق اسپرم به سیتوپلاسم تخمک (ICSI).
• مشکلات پنهان را آشکار می‌کند: این آزمایش امکان تشخیص زودهنگام شرایطی را که می‌توانند مانع بارداری شوند، مانند واریکوسل، عدم تعادل هورمونی یا عفونت‌ها فراهم می‌کند.

تحلیل مایع منی چگونه انجام می‌شود؟ پارامترهای طبیعی اسپرم کدامند؟ آیا تعداد کم اسپرم لزوماً به معنای ناباروری است؟

تحلیل اسپرم چیست؟

تحلیل منی یک آزمایش اساسی برای بررسی ناباروری است که اطلاعاتی در مورد تولید اسپرم و ویژگی‌های منی مرد ارائه می‌دهد. یک تحلیل منی استاندارد معمولاً شامل موارد زیر است:

• حجم منی،
• غلظت اسپرم،
• تعداد کل اسپرم‌ها،
• تحرک اسپرم،
• تحرک پیشرونده،
• مورفولوژی اسپرم،
• درصد اسپرم‌های زنده

ارزیابی می‌شوند. در برخی آزمایشگاه‌ها، پی‌اچ منی، ویسکوزیته آن، وجود لکوسیت‌ها یا ویژگی‌های دیگر نیز ممکن است در گزارش گنجانده شود. با این حال، مهم است بدانید که تنها یک آزمایش منی به خودی خود نمی‌تواند به طور قطعی مشخص کند که آیا مردی «بارور» است یا «نابارور».

آنالیز منی چگونه انجام می‌شود؟

برای آزمایش منی، نمونه معمولاً از طریق خودارضایی در ظرفی که به‌طور ویژه برای این منظور طراحی شده است، جمع‌آوری می‌شود. در حین جمع‌آوری، محیطی مناسب فراهم شده و فرد به هیچ وجه مزاحمت نمی‌شود. مهم است که دوره پرهیز جنسی توصیه‌شده توسط آزمایشگاه را قبل از آزمایش رعایت کنید. به عنوان مثال، روش‌های مرجع سازمان جهانی بهداشت برای آزمایش منی، جمع‌آوری نمونه پس از یک دوره پرهیز جنسی ۲ تا ۷ روزه را توصیه می‌کنند. در شرایطی که امکان‌پذیر باشد، تکنسین‌های ما هویت را بررسی کرده، مشخصات ارائه‌شده توسط فرد یا زوج را تأیید و ثبت می‌کنند. سیستم EWS که برای این منظور طراحی شده است، همچنین به جلوگیری از اشتباهات کمک می‌کند. مهم است که کل نمونه منی جمع‌آوری شود؛ یعنی، منی باید به طور کامل در این ظرف تخلیه شود. از آنجایی که غلظت اسپرم در بخش اول منی ممکن است بالاتر باشد، از دست رفتن بخشی از نمونه می‌تواند به ویژه بر تفسیر نتایج تأثیر بگذارد. هیچ مایع دیگری نباید با داخل ظرف تماس پیدا کند. این ظرف یکبار مصرف است که تحت شرایط استریل باز می‌شود. این ظرف پس از انجام عمل، به همراه نمونه اسپرم دور ریخته می‌شود. در صورت امکان، نمونه باید تحت شرایط مشخص‌شده توسط آزمایشگاه و در بازه‌های زمانی تعیین‌شده توسط آنها تجزیه و تحلیل شود. پس از جمع‌آوری منی، باید ظرف را کاملاً هوابند کرده، آن را در سطل جمع‌آوری مشخص‌شده در اتاق قرار دهید و سپس زنگ هشدار را به صدا درآورید. سپس تیم آزمایشگاه بلافاصله به نمونه رسیدگی خواهد کرد. پس از جمع‌آوری، می‌توانید خود را در روشویی و دوش که هر دو در همان اتاق قرار دارند، بشویید.

تعداد اسپرم باید چقدر باشد؟

هنگام ارزیابی نتایج آزمایش منی، صحیح نیست که صرفاً بر تعداد اسپرم‌ها تمرکز کرد. طبق مقادیر مرجع فعلی سازمان بهداشت جهانی برای تحلیل منی انسان، حد مرجع پایین‌تر به طور کلی در حدود زیر تعیین شده است: تراکم اسپرم: ≥ ۱۶ میلیون در میلی‌لیتر. در مورد تعداد کل اسپرم، حد مرجع پایین‌تر تقریباً به شرح زیر است: ≥ ۳۹ میلیون در هر انزال . برای تدوین یک برنامه درمانی مناسب، لازم است نه تنها تعداد اسپرم بلکه مورفولوژی میکروسکوپی آن‌ها نیز با دقت بررسی شود. در مرکز IVF اُمَی ما، از حلقه‌های سلولی ویژه ماکلر برای شمارش اسپرم استفاده می‌شود، در حالی که تحلیل مورفولوژیکی با نهایت دقت با استفاده از روش کروگر انجام می‌گیرد، که امکان تعیین نرخ موفقیت با دقتی میلی‌متری را فراهم می‌آورد. این روش ماکلر/کروگر اطلاعات قابل اعتمادتری نسبت به روش CASA (شمردن خودکار) ارائه می‌دهد. با این حال، پایین‌تر بودن از این مقادیر به این معنا نیست که «داشتن فرزند به طور مطلق غیرممکن است». همچنین فراتر رفتن از این مقادیر تضمین‌کننده حاملگی قطعی نیست. تعداد اسپرم باید با در نظر گرفتن تحرک، مورفولوژی، سن و سلامت باروری شریک زندگی، فرکانس روابط جنسی و عوامل متعدد دیگر ارزیابی شود.

نرخ تحرک اسپرم باید چقدر باشد؟

تنها کافی بودن تعداد اسپرم، حاملگی را تضمین نمی‌کند. بخش قابل توجهی از اسپرم‌ها باید متحرک باشند. تحرک عموماً به شرح زیر تعریف می‌شود:

• تحرک پیشرونده: این به توانایی اسپرم برای حرکت به جلو جهت رسیدن به تخمک اشاره دارد.
• تحرک غیرپیشرونده: اگرچه اسپرم متحرک است، اما در واقع به جلو حرکت نمی‌کند.
• بی‌تحرکی (بی‌حرکت): هیچ حرکتی مشاهده نمی‌شود.

طبق دستورالعمل‌های فعلی سازمان جهانی بهداشت، حداقل ارزش برای کل تحرک حدود ۴۲ درصد و برای تحرک پیشرونده حدود ۳۰ درصد است. با این حال، در این زمینه، تکیه بر یک عدد به تنهایی برای تعیین وقوع یا عدم وقوع بارداری صحیح نیست.

مورفولوژی اسپرم چیست؟

مورفولوژی اسپرم شامل ارزیابی شکل و ویژگی‌های ساختاری اسپرم است. ساختار سر، بخش میانی و دم اسپرم زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود. اگر نسبت مورفولوژی طبیعی کم باشد، به آن ترatozoospermia گفته می‌شود. طبق دستورالعمل‌های فعلی سازمان بهداشت جهانی، حداقل مقدار مرجع برای مورفولوژی طبیعی، که بر اساس معیارهای سختگیرانه کروگر ارزیابی می‌شود، حدود ۴ درصد است. این رقم اغلب توسط بیماران اشتباه تفسیر می‌شود. برای مثال، درصد مورفولوژی ۳ درصد به این معنا نیست که ۹۷ درصد اسپرم‌ها «قادر به لقاح نیستند». مورفولوژی اسپرم باید همراه با سایر پارامترهای اسپرم و ویژگی‌های بالینی زوجین ارزیابی شود.

آیا اگر تعداد اسپرم کم باشد، امکان باردار شدن وجود دارد؟

بله، در بسیاری از موارد بارداری طبیعی ممکن است. با این حال، تعداد کم اسپرم به معنای غیرممکن بودن بارداری نیست. برخی از مردان ممکن است علی‌رغم داشتن تعداد کم اسپرم، به طور طبیعی باردار شوند. در مواردی که ناهنجاری‌های اسپرم بارزتر باشد، می‌توان از تکنیک‌های کمک‌باروری پزشکی مانند تلقیح داخل رحمی (IUI) یا IVF، به‌ویژه ICSI (تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم)، استفاده کرد.

چرا ممکن است آزمایش منی بیش از یک بار انجام شود؟

تولید اسپرم یک فرآیند مداوم است و پارامترهای اسپرم می‌توانند در طول زمان تغییر کنند. بیماری‌های تب‌دار، عفونت‌های قبلی، استرس شدید، برخی داروها، سبک زندگی و عوامل محیطی همگی می‌توانند بر پارامترهای اسپرم تأثیر بگذارند. به‌ویژه اگر در هفته‌های اخیر بیماری‌ای با تب بالا رخ داده باشد، ممکن است لازم باشد آزمایش به تعویق بیفتد، زیرا این امر می‌تواند بر کیفیت اسپرم تأثیر بگذارد. به همین دلیل، اگر نتایج اولیه آزمایش منی غیرطبیعی باشد، ممکن است انجام آزمایش مجدد منی، به‌ویژه در صورتی که وضعیت بالینی اجازه دهد، توصیه شود. به طور کلی توصیه نمی‌شود که بر اساس نتایج یک آزمایش منی، تشخیص قطعی ناباروری مردانه داده شود.

نتیجه آزمایش منی من نامطلوب است – چه باید بکنم؟

اگر نتایج آزمایش منی شما غیرطبیعی بود، باید ابتدا به جای وحشت کردن، سعی کنید علت را شناسایی کنید. در صورت لزوم:

• مشورت با یک اورولوژیست یا آندرولوژیست،
• معاینه فیزیکی،
• آزمایش هورمونی،
• آزمایش واریکوسل،
• سونوگرافی،
• آزمایش ژنتیکی

می‌توان ترتیب داده شود. اگر تعداد اسپرم‌ها بسیار کم باشد یا اصلاً اسپرم وجود نداشته باشد، شناسایی علت زمینه‌ای به‌ویژه مهم است.

رویکرد ما به آنالیز منی در مرکز باروری و لقاح آزمایشگاهی UMAY

ما ناباروری مردانه را صرفاً بر اساس «تعداد اسپرم» ارزیابی نمی‌کنیم. تعداد، تحرک و مورفولوژی اسپرم‌ها همگی باید به صورت یک مجموعه در نظر گرفته شوند. در صورت لزوم، ارزیابی با در نظر گرفتن سابقه پزشکی، معاینه فیزیکی و آزمایش‌های تکمیلی انجام‌شده روی شریک مرد برای تعیین مناسب‌ترین گزینه درمانی برای زوج انجام می‌شود. در حالی که بارداری طبیعی ممکن است برای برخی زوج‌ها امکان‌پذیر باشد، در موارد دیگر ممکن است تلقیح مصنوعی یا IVF توصیه شود؛ برای بیمارانی که عامل مردانه شدیدی دارند، تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم (ICSI) ممکن است گزینه‌ای مناسب باشد. هدف ما صرفاً طبقه‌بندی یک نتیجه آزمایشگاهی به عنوان «طبیعی» یا «غیرطبیعی» نیست، بلکه ارزیابی صحیح معنای این نتیجه برای شانس بارداری زوجین است. مرکز باروری و لقاح مصنوعی اوما رویکردی علمی. ارزیابی شخصی‌سازی‌شده. درمان مناسب در زمان مناسب.